Het beste team wint, niet de beste spelers

Beste Voorzitter,

Beste Ministers, Staatssecretarissen en Parlementsleden

Geachte aanwezigen,

In naam van de Burgemeester en het ganse Schepencollege heet ik u van harte welkom in ons Brusselse Stadhuis. Het is voor mij een eer en een plezier u opnieuw te mogen verwelkomen op deze feestdag voor Vlaanderen.

Ik heb de afgelopen weken vaak aan de verzen van de 17deeeuwse Engelse dichter John Donne moeten denken:

No man is an island entire of itself; every man
is a piece of the continent, a part of the main

Geen mens is een eiland. Alle mensen zijn verbonden met en afhankelijk van elkaar.

I.

De wereld is één web geworden. Heel wat mensen hebben het moeilijk met die verregaande verstrengeldheid, dat heeft de uitslag van het Britse referendum aangetoond. Een beslissing die het grote ‘Europa’ in Brussel neemt, heeft een impact op het doen en laten van een kleine visser in Hastings. Bommen die vallen op Aleppo, zorgen voor meer vluchtelingen in Calais. Wat ver weg lijkt, is toch vlakbij.

Steeds meer mensen hebben het gevoel dat beslissingen boven hun hoofd worden genomen, vinden dat ze geen vat meer hebben op de wereld die hen omringt. Niet toevallig blijkt “take back control” één van de meeste efficiënte politieke slogans van deze tijd. Het verlangen groeit om letterlijk en figuurlijk terug een eiland te worden: afgescheiden van de rest, onder ons, zoals vroeger, beheersbaar.

De stem voor de Brexit was een vraag voor meer controle, maar heeft vooral tot meer chaos geleid. Het Verenigd Koninkrijk is een Verdeeld Koninkrijk geworden: jong tegen oud, steden tegen plattenland, hoog- versus laagopgeleid, wit versus gekleurd … Alle breuklijnen worden plotsklaps blootgelegd en uitgediept. Het land is één grote open wonde. En niemand lijkt echt te weten hoe het nu verder moet.

II.

Het kan ook anders. De visie van het vermoorde Britse Parlementslid Jo Cox werd vaak samengevat aan de hand van één citaat: “We are far more united and have far more in common with each other than things that divide us.” Woorden die nu aangehaald worden door voorstanders van Europa, en woorden die voor mij ook treffend de levensvisie van deze stad, onze hoofdstad, omschrijven.

Zelfs in de geladen dagen en weken na de aanslagen in Zaventem en Maalbeek zijn we erin geslaagd om ons niet te laten verdelen. Brusselaars van allerlei slag of stoot kwamen samen aan het Beursplein, zochten en vonden troost bij elkaar, schreven woorden van hoop op de grond en op de muren, toonden veerkracht en éénheid. De schouder van een onbekende werd een houvast in wankele tijden.

Er is heel wat gekrakeel ontstaan, er werd volop met de vinger gewezen, verantwoordelijkheid en schuld lustig doorgeschoven, maar dit bleef beperkt tot de politiek. De Brusselaars, de mensen, hebben zich niet uit elkaar laten spelen.

Alsof we wisten: geen mens is een eiland. We komen van overal en nergens, maar onze toekomst is verstrengeld want we delen deze stad. We zitten allemaal in hetzelfde schuitje, als we ons overgeven aan wantrouwen, aan haat tegenover onze medebewoners, dan zinkt het schip.

Nadat de uitslag van het referendum bekend was, werd Groot-Brittannië opgeschrikt door een golf aan racistische incidenten. Mensen lieten hun wildste duivels los. Iets gelijkaardigs had ook hier kunnen gebeuren na de aanslagen. Respectvol samenleven blijkt vaak maar met dunne draadjes aan elkaar te hangen. In Brussel hebben de mensen ervoor gekozen om samen te komen, om elkaar vast te pakken en niet uit te schelden.

 

III.

U denkt nu vast: wat hebben die beschouwingen over de Brexit en het Brussel van na de aanslagen met de Vlaamse feestdag te maken? Wel, veel. Een dag als deze, een bijeenkomst als deze, is het ideale moment om stil te staan bij wat voor samenleving we willen in Vlaanderen.

Ook hier zijn de mensen onzeker. De cijfers die de Vlaamse Jeugdraad vorige week vrijgaf, spreken boekdelen: één op drie jongeren zit slecht in zijn vel. Grootste boosdoeners zijn de druk om te presteren en faalangst. Eerdere studies tonen aan dat onze Vlaamse jongeren een gitzwart toekomstbeeld hebben: langer werken, geen of een laag pensioen, meer terreur, meer natuurrampen, een grotere kloof tussen arm en rijk, zo zien zij de wereld evolueren.

Steeds meer mensen haken af. Niet alleen in Vlaanderen, maar in verschillende Europese landen. De angst groeit: angst om er niet meer bij te horen, om overruled te worden, om te verliezen, om zichzelf kwijt te raken.

Als er onzekerheid en fatalisme heerst, is het verlangen naar ‘meer controle’ logisch en gerechtvaardigd. Maar hoe doen we dat? We hebben twee opties :
We kunnen trachten een eiland te vormen. Take back control. Greep krijgen. Door ons af te sluiten, de rest van de wereld trachten buiten te houden, samenwerkingen op te blazen.
Maar het verlangen om een onafhankelijk puur blok te vormen ‘zoals vroeger’, lijkt vooral tot meer onzekerheid en interne verdeeldheid te leiden.

Er is ook een andere, een tweede optie. De afgelopen weken hebben we massaal naar het Europees Kampioenschap voetbal gekeken en met pijn in het hart de uitschakeling van onze Rode Duivels aanschouwd. Ik denk dat iedereen tot dezelfde conclusie is gekomen: het beste team wint, niet de beste spelers. Dit is zo in het voetbal, maar geldt eigenlijk voor alles.

We zijn vandaag meer dan ooit afhankelijk van mekaar, of je dat nu fijn vindt of niet. En net daarom kunnen we als samenleving enkel vooruit, enkel slagen, als we iedereen mee naar boven trekken, en er niemand overboord geduwd wordt omdat hij of zij even niet mee kan. We kunnen focussen op een elite aan beste leerlingen, of zorgen dat al onze kinderen degelijk onderwijs krijgen. We kunnen mensen met een beperking op hun eigen ritme laten meedraaien. We kunnen van de strijd tegen kinderarmoede een absolute prioriteit maken. Ervoor zorgen dat iedereen werk vindt en niemand zich ‘uitgesloten’ voelt. Het beste team wint, niet de beste spelers.

Ik denk dat veel angst voortvloeit uit de vrees om uit de boot te vallen. Er is maar één remedie, en dat is perspectief bieden, aan iedereen. Zo creëer je zekerheid en vertrouwen. En het is net door samen te werken dat we uitdagingen die onbeheersbaar lijken, weer onder controle krijgen.

Scheuren en breken is makkelijk, verenigen en perspectief bieden veel moeilijker, maar het is een noodzaak.

SLOT

Ik ben begonnen met wat poëzie, en daar wil ik ook graag mee eindigen. Wat mij betreft zijn de volgende verzen de moderne Nederlandse variant van ‘geen mens is een eiland’:

Er is geen vrijheid in de zandwoestijn,
Al staan er nergens hekken, nergens palen.
Het is maar beter – als je vrij wilt zijn –
Om sierlijk door een labyrint te dwalen.

Ik dank dichter Gerrit Komrij voor deze mooie woorden, ik dank u voor uw aandacht en uw aanwezigheid en wens u nog een fantastische Vlaamse feestdag, in Brussel of elders in Vlaanderen.

 

Ans Persoons
Schepen in de Stad Brussel

 

← Previous post

Next post →

2 Comments

  1. Chris

    Knap, to the !!

  2. Roel Van de Plas

    Schitterende redevoering
    Is way anders dan spuwen op…

Leave a Reply